De economie van Oost-Nederland rust al decennia op sterke pijlers: landbouw, maakindustrie, logistiek en de laatste jaren ook technologie. Deze sectoren staan nu voor een dringende vraag: hoe kunnen ze verspilling terugdringen en grondstoffen in de kringloop houden in plaats van weg te gooien? Circulaire economie is allang niet meer alleen een thema in beleidsnota’s; het wordt een noodzaak voor bedrijven die concurrerend willen blijven.
Kunstmatige intelligentie (AI) kan hierin een hulpmiddel zijn dat de overgang sneller, slimmer en goedkoper maakt. Van het bewaken van toeleveringsketens tot het voorspellen van onderhoudsbehoeften: AI kan bedrijven helpen producten langer te gebruiken, opnieuw in te zetten en te recyclen. De vraag is niet óf Oost-Nederland circulair moet worden, maar hoe AI daarbij kan ondersteunen.
Hoe AI Bedrijfsprocessen Nu Al Verandert
In uiteenlopende sectoren lost AI al praktische problemen op. In de detailhandel en dienstverlening worden aanbevelingssystemen gebruikt om klantervaringen persoonlijker te maken. Online platforms zoals casino zonder registratie 2025 gebruiken vergelijkbare technieken om gedrag van gebruikers te analyseren en direct op maat gemaakte keuzes aan te bieden. Bijvoorbeeld, AI kan spellen aanbevelen op basis van de voorkeur van de speler, met hetzelfde tempo en dezelfde volatiliteit, evenals aangepaste bonussen voor spellen die de speler regelmatig speelt. Diezelfde technologie kan bedrijven in Oost-Nederland helpen om materiaalbehoefte te voorspellen of inefficiënties in productieprocessen te signaleren.
Een ander snelgroeiend toepassingsgebied is cyberbeveiliging. Nederlandse bedrijven krijgen steeds vaker te maken met digitale aanvallen. Volgens het CBS werd in 2023 43% van de middelgrote ondernemingen getroffen. AI-systemen kunnen afwijkend netwerkgedrag onmiddellijk herkennen en indringers blokkeren voordat schade ontstaat. Dit is met name belangrijk voor maakbedrijven en logistieke spelers in de regio die met gevoelige klant- en leveranciers data werken.
Dichter bij de circulaire opgave wordt AL ingezet in energiebeheer. Op bedrijventerreinen in Gelderland en Overijssel, zoals in Apeldoorn en Enschede, worden AI-gestuurde smart grids gebruikt om vraag en aanbod van duurzame energie te balanceren. Algoritmen bepalen wanneer stroom uit zonnepanelen wordt benut, wanneer er moet worden opgeslagen en wanneer er teruggeleverd kan worden aan het net. Het laat zien dat AI niet iets abstracts is, maar een technologie die vandaag al wordt toegepast.
AI Toepassen op Circulaire Doelen in Oost-Nederland
Het idee van circulariteit is helder; materialen zo lang mogelijk gebruiken, producten repareren in plaats van vervangen en afval inzetten als grondstof voor nieuwe productie. Dit vereist echter nauwkeurige data en vooruitkijkend vermogen, precies de terreinen waar AI verschil kan maken.
Voor maakbedrijven in Twente kan voorspellend onderhoud veel opleveren. Sensoren en algoritmen geven aan wanneer onderdelen aan vervanging toe zijn, waardoor reparaties op tijd kunnen worden ingepland. Zo gaan machines langer mee en hoeven onderdelen minder vaak onnodig te worden vervangen.
De landbouw, een van de hoekstenen van de regio, profiteert eveneens. AI kan bodemdata, weersvoorspellingen en gewasgezondheid in real time analyseren. Boeren in de Achterhoek gebruiken al systemen die exact berekenen hoeveel water of meststoffen nodig zijn. Hierdoor worden minder grondstoffen verspild en blijft de opbrengst hoog. Dat sluit goed aan bij circulaire principes.
Ook de bouwsector, verantwoordelijk voor een groot deel van het afval in Nederland, staat voor vernieuwing. AI-gestuurde sorteersystemen worden getest om herbruikbare materialen automatisch te scheiden van puin. In Nijmegen loopt een pilot met bouwbedrijven en de Radboud Universiteit waarbij beeldherkenning wordt ingezet om materialen te identificeren die opnieuw gebruikt kunnen worden. Dit kan aanzienlijk bijdragen aan het verminderen van de miljoenen ton bouwafval die ons land jaarlijks produceert.
Lokale Voorbeelden en Initiatieven
In Oost-Nederland zijn al diverse projecten te vinden die AI koppelen aan circulaire ambities. In de Cleantech Regio, rond Deventer, Zutphen en Apeldoorn, worden AI-projecten gestart die industriële energieverspilling tegengaan. Op Kennispark Twente in Enschede werken start-ups aan hergebruik van hightech materialen, waarbij AI wordt ingezet om onderdelen door de hele levenscyclus te volgen.
Zelfs logistieke bedrijven langs de A12 testen toepassingen voor routeplanning met AI. Slimmere logistiek betekent minder brandstofgebruik en efficiëntere doorstroming van goederen. Daarmee wordt indirect verspilling verminderd en circulaire doelen ondersteund. Deze projecten laten zien dat AI in de regio geen losstaand experiment is, maar direct gekoppeld aan praktische bedrijfsuitdagingen.
Uitdagingen voor de Toekomst
De kansen zijn duidelijk, maar er zijn ook obstakels. Veel kleine en middelgrote bedrijven in Oost-Nederland aarzelen om in AI te investeren vanwege kosten, gebrek aan kennis of onzekerheid over de opbrengst. Volgens het CBS maakte slechts 34% van de Nederlandse bedrijven gebruik van AI-toepassingen, waarbij vooral grotere ondernemingen vooroplopen. Voor kleinere bedrijven kunnen gezamenlijke platforms of regionale samenwerkingen een oplossing zijn. Door data en infrastructuur te delen worden geavanceerde systemen betaalbaarder.
Daarnaast is er de vraag naar kennis en personeel. Universiteiten zoals Wageningen en Twente leiden experts op in AI en circulaire economie, maar bedrijven moeten bereid zijn deze mensen aan te nemen, op te leiden en te behouden. Zonder goed opgeleid personeel lopen projecten het risico te stranden voordat ze resultaat opleveren.
Vooruitkijken voor Oost-Nederland
De circulaire economie is in Oost-Nederland geen verre beleidsdoelstelling meer, maar een praktisch uitgangspunt voor bedrijfsvoering. AI bewijst nu al zijn waarde bij het voorspellen van materiaal vraag, vermindering van verspilling en beheer van energie. Met landbouw, maakindustrie, logistiek en bouw als ruggengraat van de regio liggen er volop kansen om circulaire principes concreet te maken.
Wat nu nodig is, is vertrouwen van ondernemers en blijvende steun vanuit regionale initiatieven. Oost-Nederland beschikt over de juiste mentaliteit en technische kennis. Als AI op de juiste manier wordt ingezet, kan de regio zich ontwikkelen tot koploper in het toepassen van technologie voor een efficiëntere en grondstof bewuste economie.