Hoe betaal jij voor je boodschappen, rekeningen en andere zaken? De meeste Nederlanders kiezen ofwel voor cash geld of voor pinnen, maar het is een feit dat contant geld steeds minder wordt gebruikt.
Betekent dit dat we langzaam maar zeker naar een cashloze samenleving gaan? Dat is zeker mogelijk, maar het zal nog niet voor morgen zijn.
Technologische ontwikkelingen, veranderingen in ons consumentengedrag (vooral tijdens en na de pandemie) en een moderner overheidsbeleid hebben de trend van digitalisering van betalingen wel duidelijk versneld.
Steeds meer Nederlanders gebruiken hun bankpas, smartphone of andere digitale betaalmethoden om hun dagelijkse aankopen te doen, of dat nu online of offline is.
In landen zoals Zweden lijkt contant geld al bijna uit te sterven, terwijl het in andere regio’s nog steeds een belangrijke rol speelt. Maar is een Nederlandse samenleving zonder contant geld daadwerkelijk haalbaar, en zo ja, wat zouden de gevolgen zijn van zo’n verschuiving?
De opkomst van digitale betalingen
De digitalisering van betalingen is de afgelopen jaren sterk toegenomen, dat is een feit. Betalen via een bankpas, creditcard of smartphone-app zoals Apple Pay of Google Pay is voor veel Nederlanders de norm geworden. Voor online betalingen gebruiken we vrijwel altijd iDEAL.
Deze betaalmethoden zijn niet alleen handig, maar ook snel en veilig. Met de opkomst van contactloze betalingen, waarbij je je pas of telefoon tegen een betaalautomaat houdt, wordt het gebruik van contant geld steeds minder noodzakelijk.
Volgens een rapport van de Europese Centrale Bank (ECB) uit 2021, blijkt dat het gebruik van contant geld in de eurozone in de afgelopen jaren aanzienlijk is afgenomen, vooral onder jongere generaties. Dit wijst erop dat steeds meer mensen de voorkeur geven aan digitale betaalmethoden.
De coronapandemie heeft deze trend nog verder versterkt. Tijdens de pandemie werd fysiek contact gemeden en werden digitale betalingen als veiliger beschouwd. Vooral het gebruik van contactloze betalingen nam toe, wat de afhankelijkheid van contant geld verder verminderde.
Ook het groeiende aanbod van digitale valuta, zoals de introductie van centrale bank-digitale valuta (CBDC’s) in sommige landen, kan bijdragen aan een verdere verschuiving naar een cashloze samenleving.
Cryptocurrency zoals Bitcoin zal hier ook een grote rol in spelen, want op moment van schrijven bezitten en gebruiken meer dan twee miljoen Nederlanders crypto. Deze cijfers stijgen jaar na jaar. Dat is natuurlijk geen wonder, want met crypto kan je naast betalen heel veel doen.
Het is een beleggingsmiddel, een inflatiebestendige waardeopslag en je kan het gebruiken in talrijke specifieke sectoren. Volgens Jan Jaap Bolkesteijn van CryptoNews NL begint gokken met crypto bij specifieke Bitcoin- of cryptocasino’s bijvoorbeeld erg populair te worden in Nederland. Hierdoor beschikken steeds meer Nederlanders over deze munten, die ze dan ook vaker gebruiken voor betalingen.
Voordelen van een cashloze samenleving
Hoewel veel mensen blijven zweren bij het gebruik van fysiek geld, is het een feit dat er verschillende voordelen zijn verbonden aan een cashloze maatschappij.
Allereerst zou het de efficiëntie en het gemak van betalingen kunnen verhogen – maar dit komt wel met enkele clausules qua technologische betrouwbaarheid. Digitale betalingen zijn, mits er niets mis gaat, sneller dan contante betalingen. Er is tevens geen wisselgeld meer nodig om je aankopen af te handelen.
Dit kan ook financiële en logistieke voordelen hebben voor bedrijven, die minder tijd en kosten hoeven te besteden aan het omgaan met cash geld, zoals het tellen, bewaren en verplaatsen van geld.
Daarnaast biedt een cashloze maatschappij extra mogelijkheden op het gebied van fraude- en criminaliteitsbestrijding. Contant geld wordt vaak geassocieerd met witwaspraktijken, zwart geld, en belastingontduiking. Door betalingen digitaal te maken, kan het eenvoudiger worden om financiële transacties te traceren, wat de kans op illegale activiteiten verkleint.
Bovendien zou het gebruik van digitale betalingen de veiligheid kunnen verhogen, omdat er minder fysiek geld in omloop is en er minder kans is op diefstal.
Een ander voordeel is dat een cashloze samenleving gemakkelijker te beheren is voor centrale banken en overheden. In een cashloze maatschappij kunnen overheden bijvoorbeeld sneller en effectiever beleidslijnen implementeren, zoals het sturen van noodhulp via digitale betalingen of het aanpassen van rentetarieven op digitale tegoeden.
Tot slot: cash geld is vaak erg vuil en kan ziektekiemen doorgeven van persoon tot persoon. Door dit te elimineren, kunnen we een algemeen gezondere maatschappij worden.
Nadelen en uitdagingen van een cashloze samenleving
Hoewel een cashloze maatschappij veel voordelen biedt, zijn er ook belangrijke nadelen en uitdagingen. Een van de grootste bezorgdheden is de inclusiviteit van dergelijke systemen. Niet iedereen heeft toegang tot digitale betaalmethoden. Vooral oudere mensen, mensen met een laag inkomen of mensen die in landelijke gebieden wonen, kunnen moeite hebben met het gebruik van digitale betalingen.
Het grootste probleem is daarnaast het feit dat digitale betalingen gevoelig zijn voor technische storingen of cyberaanvallen. Als systemen voor elektronische betalingen uitvallen, kunnen mensen tijdelijk geen toegang krijgen tot hun geld of betalingen doen. Dit zou ernstige gevolgen kunnen hebben voor de economie en de dagelijkse werking van bedrijven en consumenten. Stel je voor dat je in de rij staat bij de nieuwe Wibra in Deventer en plots werkt het betaalsysteem niet meer!
Een ander bezwaar tegen het verdwijnen van contant geld is de privacy. Digitale betalingen laten altijd sporen achter, wat betekent dat elke transactie kan worden gevolgd en geanalyseerd.
Dit roept vragen op over de bescherming van persoonlijke gegevens en de mogelijkheid dat overheden of bedrijven teveel controle krijgen over het bestedingsgedrag van individuen. In een cashloze maatschappij zou het veel moeilijker zijn om anoniem betalingen te doen, wat voor sommige mensen een belangrijke zorg is.
Conclusie
Een Nederlandse samenleving zonder cash geld lijkt in de toekomst steeds waarschijnlijker, maar de overgang zal geleidelijk plaatsvinden en gepaard gaan met diverse uitdagingen. De voordelen van digitale betalingen zijn duidelijk, maar de nadelen mogen niet over het hoofd worden gezien.
De toekomst van geld is dus ongetwijfeld digitaal. Contant geld zal de komende jaren zeker nog niet verdwijnen, maar het gebruik ervan zal gestaag blijven afnemen naarmate de technologie en consumentenvoorkeuren verder evolueren.