Ondernemen is nooit saai, en de afgelopen jaren al helemaal niet. Markten veranderen, technologie ontwikkelt zich razendsnel en personeel is schaars. Bedrijven die kunnen meebewegen, maken het verschil. Wendbaarheid draait om aanpassingsvermogen, visie en durf om te vernieuwen. In deze special laten ondernemers zien hoe zij veerkracht tonen in uitdagende tijden en hoe ze hun organisatie klaarstomen voor wat er nog komt.
Wat doet uw organisatie en wat maakt het bijzonder?
Hans Gerritsen, directeur/eigenaar van Tijdhof-Hobema aannemers bv: Wij zijn een ontwikkelende aannemer en richten ons op het realiseren en renoveren van maatwerk vastgoed, waaronder woningbouw, appartementen en utiliteitsbouw. Dit doen wij voor zowel particulieren als zakelijke opdrachtgevers, waarbij we bij voorkeur met duurzame materialen en bouwdelen werken. De expertise van onze allround vakmensen ligt in het realiseren van complexe projecten op inbreidingslocaties, waar planning en logistiek extra uitdagend zijn.
Bram de Vries, manager marketing & operations bij Schmits Chemical Solutions: Schmits Chemical Solutions ontwikkelt chemische oplossingen voor de technische textielindustrie, onder meer om textiel brandvertragend of water- en vuilafstotend te maken. Het uitgangspunt hierbij is ‘de meest duurzame oplossing die mogelijk is in het product en het productieproces van de klant’. Ook biedt Schmits de mogelijkheid tot full-service loonproductie (toll-manufacturing). Wat Schmits bijzonder maakt is dat we als mkb’er met een sterk duurzame focus winstgevend opereren, in een momenteel uitdagende markt.
Ruud Wilbrink, notaris bij Wilbrink & den Otter: Wij zijn een middelgroot notariskantoor in Hengelo en Deventer dat ook begeleidt bij estate planning in de brede zin. Het notariaat is een bijzondere markt, waarin wettelijke taken samenkomen met marktwerking en ondernemerschap. Die spanning is soms voelbaar, maar juist daar maken wij het verschil: door onze rol serieus te nemen, onafhankelijk te blijven en tegelijk toegankelijk en betrokken te zijn voor onze cliënten.
Jeroen Steenbergen, adviseur en partner bij WRS Finance: WRS Finance ondersteunt ondernemers met financieel inzicht, structuur en (strategische) financiële sturing. Wij vertalen als adviseur en tijdelijk CFO of controller complexe cijfers naar begrijpelijke, bruikbare informatie voor betere besluitvorming. Onze collega’s maken onderling gebruik van elkaars specialismen en ervaringsniveaus, waardoor we uiteenlopende financiële vraagstukken passend kunnen beantwoorden. Vanuit Almelo en Zwolle werken wij no-nonsens, proactief en datagedreven als betrokken sparringpartner die continu meedenkt met plannen, risico’s en groeikansen.
Harry ten Berge, co-founder van Baseflow: Baseflow is een IT-bedrijf dat digitale producten ontwikkelt voor en met onze klanten. We ondersteunen organisaties gedurende hun hele digitale producttraject. Van het vormgeven van de engineeringcultuur tot het leveren van toekomstbestendige oplossingen, ons team helpt de basis te leggen voor succes op lange termijn. Het fundament van onze organisatie is ons ‘people first’-beleid: bij alle keuzes die we maken vragen we ons als eerste af: is dit goed voor onze mensen?
Jurgen Rutgers, ondernemer/eigenaar van Besite Group BV: Binnen de Besite Group opereren drie bedrijven, waarbij één bedrijf ook nog drie andere aandeelhouders kent. Het bijzondere aan de bedrijven is de manier waarop wij samenwerken met onze klanten, in ogenschijnlijk heel verschillende branches. Zo werken wij voor evenementen, wegbeheerders, publiekslocaties en mkb maakindustrie. Maar voor al deze klanten is onze manier van samenwerken en innovatie met behulp van IT de kern.
Dennis Wissink, commercieel directeur/co-owner van Beeliners B.V.: Beeliners is een ingenieurs- en adviesbureau in Hengelo (Ov), opgericht in oktober 2019. Samen met Dennis van Heijningen (technisch directeur) ben ik eigenaar van het bedrijf. We ondersteunen opdrachtgevers met innovaties en productontwikkeling. De kracht van ons bedrijf ligt in het snel omzetten van een idee naar een tastbaar prototype. Het uiteindelijke IP (Intellectuel eigendom) ligt bij de klant.
Wat betekent ‘wendbaarheid’ concreet voor uw organisatie?
Rutgers (Besite Group): In de 26 jaar dat ik ondernemer ben, heb ik mijn bedrijf al heel wat keren zien veranderen. Waar we begonnen met het bouwen van websites en later het ontwikkelen van webapplicaties, hebben we ons de afgelopen tien jaar ook beziggehouden met eigen productontwikkeling. Dat heeft onder meer geleid tot een parkeerplatform dat nu door grote publiekstrekkers in Nederland, zoals RAI Amsterdam en Johan Cruijff ArenA, wordt gebruikt. Wendbaar betekent voor mij en mijn bedrijf het continu inspelen op de ontwikkelingen om ons heen.
Ruud Katoele, adviseur en partner bij WRS Finance: Wendbaarheid is belangrijk voor onze eigen organisatie, om snel te schakelen en onze dienstverlening af te stemmen op de wensen van onze klant. Voor ons betekent wendbaarheid ook dat we klanten helpen snel te kunnen handelen op basis van actuele en betrouwbare cijfers en vooruitkijkende scenario’s.
Wissink (Beeliners): Innoveren is vooral omgaan met onzekerheden. We starten met het identificeren en oplossen van deze onzekerheden (showstoppers). Daarmee wordt het inzichtelijk. De onzekerheden nemen we in vroeg stadium weg, waardoor kosten beheersbaar zijn. Wendbaarheid bereiken we vooral door schaalbare multidisciplinaire teams en een Agile werkwijze. Zo nemen we de klant mee in het ontwikkeltraject en kunnen weer keuzes gemaakt worden op basis van de laatste inzichten.
Wilbrink (Wilbrink & den Otter): Wendbaarheid is voor ons met name snel kunnen meebewegen met omstandigheden in de markt. Wij staan vaak achteraan in een proces. Als mensen een woning kopen of hypotheek nodig hebben, zijn wij het sluitstuk in het traject. Onze akte voelt vaak als een soort bijzaak. Wij kunnen het werk dus niet ‘maken’, maar zijn afhankelijk van de markt. In het familierecht ligt het iets anders. Daar kunnen we meer adviseren en/of sturen, maar ook daar blijven we afhankelijk van onze cliënten.
Ten Berge (Baseflow): In ons vakgebied is ‘Agility’, de vertaling van ‘wendbaarheid’, inmiddels gemeengoed. Het betekent vooral dat je als organisatie verandering omarmt. Daarbij mag het best wel schuren, dat houdt je ook scherp.
De Vries (Schmits Chemical Solutions): Wendbaarheid is de ruggengraat van Schmits. Goede ideeën vinden hier snel een weg. Ook kunnen wij in veel zaken meedenken. Of het nu gaat om productontwikkeling of de dienstverlening eromheen, strategisch samenwerken staat voorop. Ook in de fabriek kunnen we relatief snel overschakelen van de ene op de andere batchproductie. Verder stellen we ons altijd de vraag: hoe duurzaam is de keuze die we nu maken? Dat is cruciaal om toekomstbestendig te blijven.
Hans Gerritsen (Tijdhof-Hobema aannemers bv): Voor ons houdt wendbaarheid in dat we de diversiteit aan vragen vanuit de markt kunnen beantwoorden. Dat bereiken wij door een hoog werkniveau en vakmanschap van onze collega’s en samenwerken met vaste partners.
Kunt u een voorbeeld geven van een situatie waarin u snel moest schakelen of iets ingrijpend moest aanpassen?
Wissink (Beeliners) Een klant discussieerde bij het opstellen van de requirements maanden over één of twee batterijen in hun nieuwe product. Wij besloten alvast een eerste prototype te bouwen. Vervolgens konden we het verbruik meten en aangeven of één batterij überhaupt haalbaar is. Hierdoor konden we gefundeerde keuzes maken en staat al een ‘Proof of concept’. Aanpak is dus: vooral doen, snel falen en leren.
Ten Berge (Baseflow): AI is momenteel een hot topic. Binnen de IT leidt dit tot een fundamentele verschuiving in de manier waarop we ons vak uitoefenen en in de impact die dit heeft op de business.
De Vries, Schmits Chemical Solutions: In het ruim 50-jarig bestaan heeft Schmits geregeld stormen doorstaan, zoals de financiële crisis en het begin van de Covid-pandemie. Ineens valt een bepaalde vraag weg en moet gezocht worden naar kostenbesparingen en nieuwe inkomsten. Het is Schmits altijd gelukt hierin een weg te vinden, niet in het minst dankzij het enorme commitment van onze medewerkers.
Gerritsen (Tijdhof-Hobema aannemers): In coronatijd hebben we in korte tijd unieke werkzaamheden voor de retail uitgevoerd, waaronder het uitwerken en plaatsen van beschermingsschermen door heel Nederland, en dat binnen slechts drie dagen. Daarnaast hebben we door gewijzigde uitgangspunten vanuit het lokale bestuur het woningprogramma aangepast, waarbij het ging om sociale huur, sociale koop en enkele woningen in het hogere segment.
Rutgers (Besite Group): Wij hebben lang onze websites ontwikkeld op basis van ons eigen framework, zoals veel websitebouwers deden. Op een gegeven moment was het niet vol te houden om een eigen framework met functionaliteit in te lucht te houden en door te ontwikkelen. Dit is een van de redenen waarom we ruim twaalf jaar geleden toch overstag zijn gegaan voor allerlei open-source varianten, zoals WordPress en Laravel.
Wilbrink (Wilbrink & den Otter): Soms worden we gebeld vanuit het ziekenhuis. Dan is er met spoed een testament nodig voor een cliënt die niet lang meer te leven heeft. Concreet betekent dat: de agenda volledig omgooien, direct naar het ziekenhuis, stukken maken en zorgen dat alles binnen zeer korte tijd kan worden gerealiseerd. Dat vraagt overigens ook wendbaarheid van de medewerkers.
Steenbergen (WRS Finance): Voor een adviesbureau als het onze, is het belangrijk dat we snel kunnen inspelen op de vraag in de markt. Wij werken voor klanten die groeien, maar ook voor klanten die in financieel zwaar weer verkeren. Hier is het extra belangrijk om snel grip te krijgen of te behouden en aanvullende liquiditeitsanalyses, scenario-analyses, prognoses en kostenoptimalisaties op te zetten.
Welke mensen, processen of waarden helpen u om flexibel te blijven zonder de koers te verliezen?
Ten Berge (Baseflow): Het is belangrijk om een duidelijk plan te hebben dat iedereen in de organisatie begrijpt en dat je bereid bent om wijzigingen in dat plan te maken, zodat je kunt bijsturen wanneer nodig. Dit plan wordt vormgegeven en uitgevoerd door onze ‘strategy circle’: een team van mensen afkomstig uit alle disciplines in onze organisatie.
Wilbrink (Wilbrink & den Otter): Met name flexibiliteit van medewerkers is belangrijk. Het is prettig als er mensen zijn die op meerdere vlakken zijn in te zetten en die daar waar nodig werk van een ander kunnen opvangen. Ook (vergaande) automatisering speelt mee. Als processen efficiënt en goed ingeregeld zijn, is voor iedereen te zien wat er eventueel in een dossier speelt en waar de aandachtspunten liggen.
Gerritsen (Tijdhof-Hobema aannemers): Periodieke afstemmingen met het gehele team, de vaste partners (leveranciers, onderaannemers) en adviseurs (installatietechniek, ruimtelijke plannen) helpen ons om flexibel en op koers te blijven.
Rutgers (Besite Group): Ik heb hier een boek over geschreven (Anders Ondernemen). De kern zit voor mij in mijn intuïtie. Door vanuit mijn gevoel bezig te zijn met mijn bedrijf weet ik of ik de juiste koers volg. Heb ik dan altijd gelijk? Nee, maar als het soms tegenvalt wat er gebeurt, dan kan ik hierop anticiperen omdat je dan vanzelf weer anders in de wind gaat zeilen. Daarnaast heb ik altijd gewerkt met een team dat verantwoordelijkheid wil en durft op te pakken. Hierdoor kan ik groeien zonder al te veel hiërarchische uitdagingen.
De Vries (Schmits Chemical Solutions): Onze kernwaarden zijn gestoeld op innovatie, verbinding, durf, bevlogenheid en kwaliteit. Wij geloven dat hierin alles zit om wendbaar te blijven. Daarover zijn we met elkaar in gesprek of beoordelen we nieuwe medewerkers op. Wendbaarheid betekent soms snel inspelen op een situatie, maar je moet wel borgen dat je elkaar in dat proces niet verliest. Wat ook helpt, is uitkomsten van flexibiliteit evalueren: niet alles pakt altijd goed uit en kan dan heroverwogen worden.
Katoele (WRS Finance): Onze mensen vormen de basis van onze wendbaarheid: betrokken financieel specialisten die verantwoordelijkheid nemen en elkaar versterken. Zowel als het gaat om ervaring en senioriteit als om specialiteit. We staan dicht bij de klant en schakelen snel. We zijn nuchter en transparant, naar elkaar en naar onze klanten. Wij staan klaar, altijd. Op dit moment zijn wij met twaalf collega’s en door onze korte lijnen kunnen we snel vooruit.
Wissink (Beeliners): De kunst is om een symbiose te vinden tussen grip op resultaat en efficiency en tevens ruimte om te innoveren. Elk project start met een duidelijk kick-off document, waarin staat wat bereikt moet worden en ook wat we niet doen. Dit is het startpunt voor de lead engineers. Zij zijn onderdeel van het multidisciplinair team, begeleiden de voortgang met de klant en houden koers op resultaat en deadline.
Wat heeft u geleerd over veerkracht dat andere ondernemers mogelijk inspireert?
De Vries (Schmits Chemical Solutions): Je kunt gefrustreerd zijn of de realiteit ontkennen, de trein dendert voort. Zoals voetbaltrainer Co Adriaanse ooit zei: een spits moet zijn rouwmoment na een gemiste kans zo kort mogelijk houden, anders is de volgende kans ook zo voorbij. En wees niet te groot om hulp te zoeken, benut de mogelijkheden om je heen. Uiteindelijk stopt verandering of tegenslag niemand die vooruit wil.
Gerritsen (Tijdhof-Hobema aannemers): Door de omvang van ons bedrijf vind ik het belangrijk om te blijven werken aan diversiteit in bouwopgaven, zodat we allround werk kunnen blijven verrichten en makkelijker kunnen meebewegen met veranderingen.
Ten Berge (Baseflow): Ondernemen kent pieken en dalen. Wat dat betreft is het vergelijkbaar met het echte leven. Doorzettingsvermogen, aanpassingsvermogen, optimisme, maar ook reflectie, zijn belangrijke eigenschappen om door de dalen heen te komen. En het allerbelangrijkste: je doet het niet alleen!
Wissink (Beeliners): De veerkracht van een organisatie gaat vooral om actie kunnen nemen en ook tijd nemen voor reflectie, zodat je op basis daarvan aanpassingen kunt doen. Alle besluiten die je neemt zet je dan af tegen de waarden en missie van jouw bedrijf. Dat zorgt ervoor dat koers op de lange duur houdbaar, maar ook wendbaar blijft op de korte termijn.
Steenbergen (WRS Finance): We hebben veel situaties meegemaakt waarin is bewezen dat veerkracht begint bij rust in de financiën. Ondernemers die hun cijfers op orde hebben en begrijpen, durven sneller en beter te schakelen. Betrouwbare cijfers volgen uit robuuste financiële processen. Hoe beter die staan, hoe sneller je kunt meebewegen met de markt. Structuur is geen rem, maar juist de motor achter wendbaarheid. Veerkracht gaat niet alleen om veranderingen die je overkomen, maar ook om voorsorteren op ontwikkelingen die je ziet aankomen.
Wilbrink (Wilbrink & den Otter): Het is steeds makkelijker geworden om over een notaris te klagen en via de tuchtrechter een zaak aan te spannen. Dat kost in zijn algemeenheid veel tijd, geld en negatieve energie. Dan vraag je je wel eens af waarom we dit werk eigenlijk nog doen. Maar als je dan vervolgens van een andere cliënt bloemen of chocolade krijgt omdat mensen zo blij zijn met wat je hebt geregeld, dan vergeet je dat ook weer. Plaats het in perspectief, dat is belangrijk.
Rutgers (Besite Group): Door mijn eigen persoonlijke ontwikkeling heb ik geleerd wat mijn valkuilen zijn. Zo heeft ieder mens patronen waar je niet bewust van bent. Door deze te herkennen, erkennen en door coaching en therapie hiermee te leren omgaan, groei je als mens. Ook leer je je organisatie beter kennen als je jezelf beter kent. Daardoor ben je dus veerkrachtiger geworden. Ik heb dit zelf ervaren en heb om die reden een NLP-opleiding NLP gevolgd. Dat kan ik nu toepassen in mijn eigen team om collega’s te helpen (en soms ook andere ondernemers). In mijn boek lees je er meer over.
Hoe ziet uw organisatie eruit over 5 of 10 jaar in het licht van een steeds veranderende markt en maatschappij?
Katoele (WRS Finance): WRS Finance wil uitgroeien tot dé financiële partner die ondernemers in onze regio verder inzicht biedt in prestaties, risico’s en kansen. Technologie, datagedreven werken en automatisering spelen daarin een steeds grotere rol. Via platform WAAG, met veel verschillende specialisaties, delen we snel kennis, bundelen we specialistische expertises in coalities en beantwoorden we klantvragen efficiënt. Zo ontwikkelen we onze dienstverlening door, blijven we schaalbaar, behouden we ons persoonlijke, nuchtere karakter en kunnen we ondernemers nog beter ondersteunen.
Rutgers (Besite Group): Ik plan zelden langer dan één jaar vooruit. Maar onze koers die we de komende jaren gaan varen is er een van verdere bloei van het bedrijf. Ofwel, blijven innoveren en anticiperen op ontwikkelingen. Hierbij blijft het uitgangspunt om samen met de klant tot mooie resultaten te komen. Belangrijk is ook dat ons team bloeit; niet alleen in aantal mensen, maar vooral ook in persoonlijke groei. Ieder voor zich en op zijn of haar manier. Zolang de mensen in het team groeien, doen wij dat als bedrijf automatisch ook.
Wilbrink (Wilbrink & den Otter): In onze markt zien we al jaren een verschuiving; het aantal notarissen neemt af en de aanwas blijft daarbij achter. Ook het vinden van goede medewerkers is een probleem. Tel daarbij op dat de komende tien jaar nog zo’n dertig procent van de huidige notarissen met pensioen gaat terwijl de hoeveelheid werk niet afneemt. Dan kun je uittekenen wat de gevolgen zijn. Er is laatst niet voor niets zelfs een item aan gewijd in het acht-uur-journaal.
Ten Berge (Baseflow): Met de komst van AI verandert ons vakgebied fundamenteel. Dat betekent ook dat onze business verandert en daarmee ook onze organisatie. In algemene zin wordt het creatieve aspect nog belangrijker, waarbij de ‘harde techniek’ naar de achtergrond verdwijnt. Weliswaar nog steeds noodzakelijk, maar met AI ook veel meer een ‘commodity’. Daarnaast verwacht ik ook dat de geopolitieke situatie leidt tot een ander speelveld in Europa als het aankomt op technologie en dus ook op IT-vlak.
Gerritsen (Tijdhof-Hobema aannemers): Over vijf tot tien jaar zie ik onze organisatie als een aannemer met een duidelijke regisserende rol. We werken structureel met een schil van vaste, betrouwbare partners. Tegelijkertijd kunnen we, waar dat past, onderdelen of deelprojecten uitvoeren voor grotere partijen.
Wissink (Beeliners): De missie van het bedrijf is ‘Samen met klanten innovaties versnellen, zodat ze toekomstbestendig worden’. We hanteren hierbij een specifieke formule die succesvol is gebleken. Klanten hebben door ons al meerdere innovatieprijzen gewonnen. In de toekomst zijn we vooral gegroeid in aantal vestigingen, waardoor we dicht bij opdrachtgevers kunnen zijn en samen innovaties tastbaar en haalbaar kunnen maken.
De Vries (Schmits Chemical Solutions): Over tien jaar verwacht ik dat de keuze voor duurzaamheid ook in onze sector mainstream is geworden. Net zoals het verregaande gebruik van slimme systemen die leren, redeneren en creatief oplossingen bedenken. Maar de mechanismen van empathie, vertrouwen, menselijke nuance en een moreel kompas vragen om de juiste mensen. Die vormen hopelijk dan nog altijd het hart van onze organisatie. Technologie verandert, menselijkheid blijft.